Sivas Numune Hastanesi Uzman Doktoru Şüheda Karahan Turgut, Ramazan ayında oruç tutmak isteyen diyabet hastalarına yönelik önemli açıklamalarda bulundu. Uzun süren açlık, değişen öğün saatleri ve farklılaşan uyku düzeninin vücudun hormonal dengesini etkilediğini belirten Turgut, bu durumun özellikle diyabet hastalarında ciddi sonuçlara yol açabileceğini söyledi.
Ramazan’da gün içinde yemek yenmeyen sürenin uzamasıyla birlikte kortizol gibi bazı hormonların yükseldiğini ifade eden Turgut, bunun kan şekeri artışına neden olabileceğini dile getirdi. Ayrıca susuz kalma (dehidratasyon) ve pıhtılaşmaya yatkınlık anlamına gelen tromboz riskinin de arttığını vurguladı. Uzun süren açlık nedeniyle ciddi hipoglisemi, yani kan şekeri düşüklüğü ataklarının da görülebildiğini belirten Turgut, diyabet hastalarının bu süreci mutlaka hekim kontrolünde geçirmesi gerektiğini kaydetti.
Risk Grupları Nasıl Belirleniyor?
Uzman Dr. Turgut, diyabet hastalarının Ramazan öncesinde mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini ifade ederek hastaların “çok yüksek, yüksek, orta ve düşük risk” olmak üzere dört gruba ayrıldığını söyledi.
Tip 1 diyabet hastaları, gebelik diyabeti olanlar ya da diyabeti olup gebe olanlar, son üç aylık ortalama kan şekeri değeri (HbA1c) yüzde 10’un üzerinde seyredenler ve açlık kan şekeri sürekli 300 mg/dL’nin üzerinde olanlar çok yüksek risk grubunda yer alıyor. Sık hipoglisemi yaşayanlar ve hemodiyaliz hastaları için de oruç önerilmiyor.
Yetmiş beş yaş üzerindeki hastalar, kan şekeri genellikle 150–300 mg/dL arasında seyredenler, HbA1c değeri yüzde 8–10 arasında olanlar, diyabete bağlı göz, böbrek veya sinir hasarı bulunanlar ile yoğun insülin tedavisi alan hastalar ise yüksek risk grubunda değerlendiriliyor. Bu gruptaki hastalara da çoğunlukla oruç tavsiye edilmiyor.
Kimler Doktor Kontrolüyle Oruç Tutabilir?
HbA1c değeri yüzde 7’nin altında olan, sülfonilüre grubu dışında ağızdan antidiyabetik ilaç kullanan ve ciddi ek hastalığı bulunmayan hastalar doktor kontrolü ve yakın takip şartıyla oruç tutabiliyor. Sadece ağızdan ilaç kullanan ve kan şekeri hedef aralıkta seyreden hastalarda, günde üç doz ilaç alınıyorsa dozun ikiye düşürülmesi yine hekim kontrolünde planlanabiliyor.
Ancak her hastanın durumunun farklı olduğunu vurgulayan Turgut, Ramazan öncesinde beslenme düzeni, fiziksel aktivite ve ilaç saatlerinin mutlaka yeniden düzenlenmesi gerektiğini söyledi. Kontrolsüz şekilde alınan kararların ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulundu.
İnsülin ve SGLT-2 Kullananlar İçin Kritik Uyarı
Özellikle SGLT-2 inhibitörleri gibi idrardan şeker atılımını artıran ve vücuttan su kaybına yol açan ilaçları kullanan hastalarda susuz kalma riskinin daha yüksek olduğuna dikkat çekildi. Bu nedenle bu gruptaki hastalar için oruç daha riskli olabiliyor.
Uzun etkili tek doz insülin kullanan hastalarda genel yaklaşım orucun önerilmemesi yönünde. Ancak hasta ısrarcıysa insülin uygulama saatinin iftara alınabileceği ve dozun yaklaşık yüzde 20 oranında azaltılabileceği ifade edildi. Günlük insülin ihtiyacı yüksek olan hastalar için ise oruç tutmanın ciddi risk taşıdığı ve tavsiye edilmediği açıkça belirtildi.
Uzmanlar, Ramazan’da diyabet hastalarının bireysel risk değerlendirmesi yapılmadan oruç kararı almaması gerektiğinin altını çiziyor. Sağlık, bilinçli tercihlerle korunuyor.
