Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nden (SCÜ) arkeolog Prof. Dr. Cenker Atila ve ekibi, antik Roma’da insan ve hayvan dışkısının tedavilerde kullanıldığı iddialarını arkeolojik ve kimyasal analizlerle kanıtladı. Avrupa’da da büyük yankı uyandıran çalışmada, Bergama Arkeoloji Müzesi’ndeki 1900 yıllık bir şişe incelendi. Şişede, insan dışkısına dair kimyasal izlerin yanı sıra, kokuyu maskelemek için eklenmiş kekik aromatik bileşikleri de bulundu.

Antik Roma belgelerinde, Hipokrat, Plinius ve Galen gibi şifacıların dışkıyı iltihap, enfeksiyon ve üreme bozukluklarında kullandığına dair bilgiler yer alıyordu. Ancak bugüne kadar bu iddialar günümüz bilimsel yöntemleriyle kanıtlanmamıştı. Prof. Dr. Cenker Atila ve ekibi, bulgularla bu bilgilerin doğruluğunu ortaya koydu.

Bergama’da Bin Şişe, Sıradan Yedi Kalıntı

Prof. Dr. Cenker Atila, 2009 yılında Bergama Müzesi’ndeki cam eserleri incelediğini belirtti. "Bin eser içinde yedi tanesinde kalıntı çıktı. Bunlardan biri veri sağlayabilecek nitelikteydi" dedi.

Çalışmada kimyasal analizleri Dr. İlker Demirbolat ve tıp tarihçisi Dr. Rana Babaç Çelebi gerçekleştirdi. Prof. Atila, "Başta bitkisel kökenli maddeler bekliyorduk ama analizlerde insan dışkısı çıktı. Kokuyu bastırmak için kekik eklemişler. Bu durum, Galenos veya öğrencileri tarafından doğrudan uygulanan bir şifa yöntemi olduğunu gösteriyor" şeklinde konuştu.

Günümüz Bilimiyle Kanıtlandı

Araştırma, antik kaynaklarda bahsedilen yöntemlerin yalnızca literatürde kalmadığını, gerçek kullanımının kimyasal kanıtlarla doğrulandığını ortaya koydu. Prof. Atila, "Mısır, Çin, Yunan ve Roma kaynaklarında biliniyordu ama doğruluğu kanıtlanmamıştı. Artık günümüz bilimsel metotlarıyla bunu ispatladık" dedi.

Analizler, antik Roma şifalı formüllerinin sadece literatürde değil, somut kalıntılarda da var olduğunu gösteriyor. Kekik eklenmesi ise tedavinin uygulanabilirliği ve kullanıcı kabulü açısından önemli bir ayrıntı olarak kaydedildi.

Antik Kaynaklar Detay Vermiyor

Prof. Dr. Cenker Atila, antik metinlerde dışkının antibakteriyel özelliklerine değinildiğini ancak hangi hastalıkların tedavisinde kullanıldığına dair ayrıntı bulunmadığını vurguladı. Galenos’un "Hastalar ilacın içeriğini bilmemeli, yoksa kullanmayı reddederler" uyarısı, antik dönemde uygulamanın gizli yürütüldüğünü gösteriyor.

Bu çalışma, hem arkeoloji hem de tıp tarihi alanında çığır açıcı nitelikte. İnsanlık tarihindeki sıra dışı tedavi yöntemlerini günümüz bilimiyle kanıtlayarak, Roma dönemine ait şifalı uygulamaların doğruluğunu ortaya koydu.

Kaynak: İHA