Kahramanmaraş’ta yarım asrı aşkın süredir çalışan taş değirmenler, fabrikasyon sistemlerin yaygınlaşmasına rağmen mahalle kültürünün en güçlü simgelerinden biri olmaya devam ediyor. Onikişubat ilçesi Serintepe Mahallesi’nde 50 yılı geçen geçmişe sahip bu değirmenlerde, hala tamamen doğal yöntemlerle un, bulgur ve dövme üretiliyor. Yaz aylarında başlayan üretim sezonu kasım ayına kadar sürerken, mahalle halkı geleneksel lezzetlere ulaşmak için bu tarihi işletmelere yoğun ilgi gösteriyor.
“Bu Taşlar 50 Yıldır Aynı Şekilde Dönüyor”
Serintepe Mahallesi’nin en eski esnaflarından değirmenci Yavuz Taş, mesleğin yok olmaya yüz tuttuğunu dile getirerek zorluklara dikkat çekiyor.
Yaklaşık 30 yıldır değirmencilik yaptığını anlatan Taş, şu sözlerle içinde bulundukları süreci özetliyor:
“Un, bulgur ve dövme üretiyoruz ama en çok dövme üzerine yoğunlaşıyoruz. Mahalledeki vatandaşlarımız ürünlerini getiriyor, biz de katkısız bir şekilde hazırlıyoruz. Bu meslek artık bitme noktasına geldi çünkü gençler çıraklık yapmak istemiyor. Çırak bulmak neredeyse imkânsız. Bu taşlar 50 yıldır aynı şekilde dönüyor. Özel kayalardan kesilen bu taşlar dövme için en uygun malzeme. Haziran ayında başlayan sezonumuz yıl sonuna kadar sürüyor.”
İşletmede ayrıca bulgur, tarhana ve firik üretimine yönelik makineler de bulunuyor. Yoğun talep nedeniyle değirmenin kapıları gün boyunca açık kalıyor.
“Değirmen Kültürü Yavaş Yavaş Kayboluyor”
Serintepe Mahalle Muhtarı Ramazan Gürbak ise taş değirmenlerin sadece bir üretim alanı olmadığını, aynı zamanda geçmişle bağ kuran önemli bir kültürel miras olduğunu vurguluyor.
Muhtar Gürbak, durumu şöyle anlatıyor:
“Değirmen kültürü artık yavaş yavaş bitmeye başladı. Eskiden her mahallenin mutlaka bir değirmeni olurdu. Fabrikasyon sistemler yaygınlaşınca birçok değirmen kapandı. Buna rağmen mahallemizdeki taş değirmen hâlâ ayakta duruyor. Sadece kendi mahallemizden değil, çevre mahallelerden de insanlar gelip ürünlerini burada öğütüyor. Doğal taş değirmen sayesinde daha lezzetli ve sağlıklı yiyecekler sofralara taşınıyor. Biz kadim bir mahalleyiz ve bu kültürü yaşatmak için elimizden geleni yapıyoruz.”
Doğal Ürün Arayanların İlk Tercihi
Katkısız üretim arayışı, özellikle son yıllarda vatandaşları yeniden taş değirmenlere yöneltti. Geleneksel yöntemin sağladığı lezzet ve doğallık, fabrikasyon un ve bulgurlara göre çok daha fazla tercih edilmesine neden oluyor. Yarım asırdır aynı taşlarla dönen değirmenler ise mahalle kültürünün son temsilcileri olarak varlığını korumaya çalışıyor.
