Merdiven altı tekin yer değildir? Eski çift katlı evlerin merdiven altları, genellikle odunluk yahut hurdalık olarak değerlendirilirdi. İşyeri olarak kullanıldığı zamanları da gördük. Sivas´ta iki yer hatırlıyorum. Merhum Yıldırım Karaoğlan´ın çay ocağı ve sebze halinin arkasındaki anahtarcı? İkisi de merdiven altına kurulmuştu ama kaçak göçek işleri yoktu. Yıldırım Karaoğlan´ın çay ocağının çayı özellikle ilkindi sonrası lezzetli oluyordu ve çok seçkin müşterileri vardı. Renkli bir yerdi. Şimdi orası yok ama anahtarcı devam ediyor olabilir.
Binalar büyüdükçe mevki ve muhitine göre de kıymet kazanmış olabilir. Esas konumuz ?merdiven altı imalatı? kavramıdır. Kim icat etmiş bilemem ama enfes? Türkçenin dehlizlerinden, menfezlerinden, biraz da arka penceresinden süzülen bir terkip olmuş. TDK Sözlüğünün kısa tanımıyla yetinelim; sözlük merdiven altı üretimi, ?Yasal olmayan yollarla üretim?? olarak tanımlamış. Elbette, bu üretimin niteliğini belirleyen unsur: Piyasadır? Yüksek kâr sağlayan malların korsanı ve sahtesi üretilir ve üzerine marka da vurularak pazara arz edilir. Gerçeğinden hesaplı olduğu için, sürümden kazanırlar.
Bazı maddî kültür, manevî kültürü etkiler ve değiştir; bazı da tersi olur? Kesinlikle her ikisi de piyasaya arz edilen ürünleri tayin eder. Manevî kültürün temel kaynağı din olduğu için, ?merdiven altı üretim? sektörü oraya da el atmıştır. Din, nakliyesi kolay manevi bir ürün olduğu için, bu üretim türü az riskli, yüksek kazançlıdır. Belli bir süre ve süreç içerisinde ?Merdiven altı ulema? da üremiştir ve yüksek bir arz kolaylığına sahiptir. Bu imalat, ahlak olarak yaygınlaşmaya, diğer ulemayı etkilemeye başlamıştır. Bunlardan birisi ile kader yakın geçmişte karşılaştırdı. Önce emsile, bina, maksud vs. Arapça ilmini kimlerden tedris ettiğini; icazetlerini kimlerden aldığını anlattı. Derhal atılıp elini bırakıp, ayağının altını öpmemiz(!) gereken bir şahsiyetle karşı karşıyaydım. Akabinde müthiş kabalaştı yalan, iftira, tehdit ve şantaj başladı. Merdiven altı imalat ahlaken başkalarını da etkilemiştir derken bunu kastediyorum. Piyasaya sürülen sahte mala mani olunmazsa; kirli mal ve temiz para ortadan kalkar; merdiven altı imalat maddî, manevî alana hâkim olur.
Gündeme geldi ama çok geç değildir umarım. ?Merdiven altı ulema?nın  yol açtığı/açacağı tahrip ve tahriş; merdiven altı kozmetiğin cildimizde yol açacağı tahrişe, merdiven altı alkolün vereceği sarhoşluğa benzemez. Belki zülf-i yâre değdik yine ama değmeden de yâr sevilmez. Ben dinimi, ülkemi, şehrimi ve nice mefahirini yâri bilenlerdenim.