Saadet Partisi Ankara Milletvekili Mesut Doğan, yaklaşık dört yıldır üretim yapılmayan Sivas Demir Çelik İşletmeleri A.Ş. (SİDEMİR) ile ilgili Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'a soru önergesi verdi. Doğan, fabrikanın yeniden üretime kazandırılması ve atıl durumdaki stratejik sanayi tesislerinin rehabilite edilmesi konusunda hükümetin planını sordu.
1998 yılında özelleştirme kapsamına alınarak devredilen SİDEMİR'in bir dönem Türkiye'nin en büyük 50 sanayi kuruluşu arasında yer aldığını belirten Doğan, fabrikanın yıllık 720 bin ton çelik üretim kapasitesine sahip olduğunu ifade etti. Tesisin iç pazarın yanı sıra Avrupa, Amerika, Orta Doğu ve Asya'ya ihracat gerçekleştirdiğine dikkat çeken Doğan, yaklaşık dört yıldır üretimin tamamen durmuş olmasının ciddi bir ekonomik kayıp olduğunu savundu.
Doğan'ın önergesinde, mali ve hukuki krizler sonucunda üretimi duran fabrikanın biriken yaklaşık 3 milyar TL'lik alacak ve borç yükü sonrasında Bursa 17. Ağır Ceza Mahkemesi kararıyla TMSF yönetimine devredildiği belirtildi. Fabrikanın yaklaşık 50 milyon dolarlık yatırımla altı ay içerisinde yeniden üretime geçebileceği ve ilk etapta en az 450 kişiye doğrudan istihdam sağlayabileceği yönündeki değerlendirmelere de yer verildi.
“Atıl bırakılmasının gerekçesi nedir?”
Doğan, Bakan Kacır'a yönelttiği ilk soruda, 720 bin ton yıllık üretim kapasitesine sahip stratejik bir tesisin yaklaşık dört yıldır neden atıl durumda tutulduğunu sordu. Yerli ve milli üretim hedefleri doğrultusunda fabrikanın yeniden ekonomiye kazandırılması için neden bugüne kadar adım atılmadığının açıklanmasını istedi.
Önergede ayrıca SİDEMİR'in özelleştirilmesiyle hedeflenen kamu yararının gerçekleşip gerçekleşmediği ve özelleştirme sonrasında üretimin devam etmesi, kapasitenin korunması ve kamu yükümlülüklerinin yerine getirilmesine ilişkin sözleşmesel taahhütlerin bulunup bulunmadığı soruldu.
Doğan, üretim taahhütlerinin yerine getirilmemesi ve tesisin atıl hale gelmesi nedeniyle kamu zararının oluştuğu iddialarının da araştırılmasını istedi. Kamu alacaklarının tahsili ile varsa kamu zararının sorumlularına rücu edilmesine yönelik hukuki ve mali süreçlerin hangi aşamada olduğunu Bakan Kacır'a yöneltti.
Yeniden üretim için 50 milyon dolarlık yatırım sorusu
Soru önergesinin dikkat çeken başlıklarından biri de SİDEMİR'in yeniden faaliyete geçirilmesine yönelik somut bir plan bulunup bulunmadığı oldu.
Doğan, TMSF ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından fabrikanın yeniden ülke ekonomisine kazandırılması amacıyla yaklaşık 50 milyon dolarlık yatırımın sağlanması, üretimin yeniden başlatılması ve en az 450 kişilik istihdam oluşturulması için onaylanmış bir yol haritası veya yatırım takvimi olup olmadığını sordu.
Ayrıca geçmişte özelleştirilen ancak yönetim sorunları ve denetim eksiklikleri nedeniyle borçlandırılan, üretimi durdurulan veya atıl hale gelen diğer sanayi ve madencilik tesislerinin belirlenmesi amacıyla Bakanlık tarafından kapsamlı bir envanter ve rehabilitasyon çalışması yürütülüp yürütülmediğinin açıklanmasını istedi.
“Madenleri ham veya ara ürün olarak ihraç edip mamulü ithal ediyoruz”
Doğan, önergesinde Türkiye'nin sahip olduğu maden kaynaklarının daha yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülmesi konusuna da dikkat çekti. Bakır, kurşun, çinko, krom, nikel, kobalt ve boksit gibi cevherlerin Türkiye'de işlenerek uç ürüne dönüştürülmesinin hem iç ihtiyacın karşılanmasına hem de cari açığın azaltılmasına katkı sağlayacağını belirtti.
Çinko-kurşun sektöründe konsantre ihracatı yapılırken metal ithalatının da devam etmesini eleştiren Doğan, madencilikten metalürjiye uzanan değer zincirinin Türkiye'de yeterince tamamlanamadığını ifade etti. Geçmişte ÇİNKUR gibi tesislerin üretim dışı kalmasını da bu sorunun örneklerinden biri olarak gösterdi.
Doğan ayrıca Elazığ ve Antalya'daki ferrokrom tesislerinin mevcut durumunu gündeme getirerek, Türkiye'nin ihraç ettiği kromun Çin'de paslanmaz çeliğe dönüştürülmesinin ardından daha yüksek fiyatlarla yeniden ithal edilmesinin önüne geçilmesi gerektiğini belirtti.
Önergede Bakanlığa, kromun yanı sıra bakır, nikel, kobalt ve boksit gibi madenlerin konsantre veya ara ürün olmaktan çıkarılarak Türkiye'de uç ürüne dönüştürülmesine yönelik kısa, orta ve uzun vadeli yatırım planlarının bulunup bulunmadığı da soruldu.
Mesut Doğan, SİDEMİR üzerinden yalnızca bir fabrikanın değil, Türkiye'nin sanayi politikası, özelleştirme uygulamaları ve madenlerin katma değerli ürünlere dönüştürülmesi konularının da değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti.
