Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, özellikle sağlık kuruluşlarında uygulanan 24 saatlik vardiya sistemiyle ilgili dikkat çeken bir karara imza attı. 24 saatlik vardiyada çalışan işçinin uyku ve zorunlu ihtiyaçlarını karşılayabileceği kabul edilirken, fiili çalışma süresinin en fazla 14 saat olabileceğine hükmedildi.
Karar, özel bir hastanede ambulans şoförü olarak çalışan bir işçinin açtığı dava üzerine gündeme geldi. Fazla çalışma ücretlerinin ödenmediğini belirten işçi, bu nedenle iş sözleşmesini sona erdirdi ve kıdem tazminatı başta olmak üzere çeşitli işçilik alacaklarının ödenmesi talebiyle İş Mahkemesine başvurdu.
Davacı işçi; kıdem tazminatı, ücret ve prim, yıllık ücretli izin, fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin davalıdan tahsil edilmesini istedi.
Davalı şirket ise iş sözleşmesinin devam ettiği dönemde meydana gelen trafik kazalarında işçinin tam kusurlu olduğunu ve bu nedenle kendisine ihtarname gönderildiğini savundu. Şirket, işçinin mazeretsiz şekilde işe gelmediğini belirterek iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini ileri sürdü.
İş Mahkemesi fazla mesaiyi dikkate aldı
İş Mahkemesi, özel hastane ile ambulans şirketinin söz konusu alacaklardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğuna karar verdi. Mahkeme, işçinin ödenmeyen fazla çalışma ücretlerinin bulunması nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiği sonucuna vardı ve kıdem tazminatının ödenmesi gerektiğine hükmetti.
Tanık anlatımları da dikkate alınarak işçinin ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığı ve davalı işyerinde fazla çalışma yaptığı kabul edildi. Dava bu gerekçelerle kısmen kabul edildi.
24 saat çalışıp 24 saat dinleniyordu
Kararın istinafa taşınmasının ardından Bölge Adliye Mahkemesi, işçinin 24 saat çalışma ve 24 saat dinlenme esasına göre görev yaptığını değerlendirdi.
Sağlık sektöründe çalışılması ve tanıkların, acil bir işin her an çıkabilmesi nedeniyle belirli bir mola saatinin bulunmadığını belirtmesi üzerine işçinin uyku ihtiyacını da karşılayamadığı kabul edildi. Bu doğrultuda yapılan fazla çalışma hesabında hata olmadığı sonucuna varıldı.
Ancak davacının 28 gün yıllık izin kullandığı tespit edilerek yıllık izin ücretinin yeniden hesaplanması gerektiği belirtildi ve davalıların istinaf başvuruları bu yönden kabul edildi.
Yargıtay 24 saatlik vardiyaya sınır koydu
Dosyanın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi devreye girdi. Daire, 24 saatlik vardiya sisteminde işçinin fiilen çalışabileceği süreye ilişkin önemli bir değerlendirme yaptı.
Yargıtay kararında, ambulans şoförü olarak çalışan işçinin yaptığı iş dikkate alındığında 24 saatlik vardiya içerisinde uyku ve diğer zorunlu ihtiyaçlarını karşılayabileceği belirtildi.
Daire, yerleşik uygulamasına göre çalışma süresinin 24 saat olması halinde işçinin fiilen en fazla 14 saat çalışabileceğini vurguladı.
Bu nedenle işçinin çalıştığı günlerde 11 saati aşan 3 saatlik çalışmasının fazla çalışma olarak kabul edilmesi gerektiğine karar verildi.
Fazla mesai hesabında bordrolar da incelenecek
Yargıtay, dosyada işçiye ait ücret bordrolarının bulunduğuna da dikkat çekti. Bu bordroların mahkeme tarafından değerlendirilmediği tespit edildi.
Kararda, fazla çalışma ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücretleri yönünden davalı tarafından sunulan ücret bordroları incelenmeden karar verilmesinin hatalı olduğu belirtildi.
Bunun yanı sıra işçinin yıllık izin kullandığı günlerin fazla çalışma hesabından çıkarılması gerektiği ifade edildi. Bu hususun da dikkate alınmaması nedeniyle verilen kararın hatalı olduğu değerlendirildi.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, bu gerekçelerle Bölge Adliye Mahkemesi kararını bozdu. Kararın oy birliğiyle alındığı belirtildi.
Böylece 24 saatlik vardiya sisteminde fiili çalışma süresinin en fazla 14 saat kabul edilmesi gerektiği yönündeki Yargıtay uygulaması bir kez daha ortaya konuldu. Karar, özellikle sağlık kuruluşlarında 24 saatlik vardiya sistemiyle çalışanların fazla mesai hesabı açısından dikkat çekti.
