Sivas Mahalli Dili: Sadece Sivaslıların Anlayacağı Kelimeler
Sivas denince akla sadece yiğidolar değil, kendine has dili ve ağız yapısı da gelir. Öyle kelimeler vardır ki, başka şehirden biri duyduğunda anlam veremez ama Sivaslı için günlük konuşmanın ta kendisidir. İşte sizi geçmişe götürecek, köy odasında ya da harman yerinde duyabileceğiniz o özel kelimeler…
Sivas Ağzından Seçme Kelimeler ve Anlamları
Sivas’ta biri size “Aba” diye seslenirse şaşırmayın; bu kelime hem abla hem de anne anlamında kullanılabilir. “Abrıl” ise Nisan ayıdır. Baharın gelişiyle birlikte “acer” yani taze otlar sofralara gelir.
Harman zamanı geldi mi “ağartı” eksik olmaz. Yoğurt, ayran ve sütten yapılan bu yiyecekler sofraların baş tacıdır. Tarlada çalışanlar “bakraç” ile su taşır, dar patikalara ise “cılga” denir.
Henüz olgunlaşmamış meyveye “çağla”, ayrana ise “çalhama” diyen bir kültürden bahsediyoruz. Çoban yardımcısına “çeltek”, kadınların altınlarına ise “dahanah” denir.
Tarım ve Köy Hayatından Kelimeler
Sivas ağzı, büyük ölçüde tarım ve hayvancılıkla şekillenmiştir. Örneğin:
- “Dirgen” saman toplamaya yarar
- “Ekenek” ekilecek tarladır
- “Firik” kavrulmuş tahıldır
- “Folluk” tavukların yumurtladığı yerdir
Hayvanlarla ilgili kelimeler de oldukça zengindir. “Ferik” piliç, “kelek” ise hayvan boynuna takılan çandır.
Günlük Hayatta Kullanılan İlginç İfadeler
Sivaslı biri “malamat olmak” derse, zor durumda kalmak anlamına gelir. “Lağvete almak” alay etmek, “kakıç” ise ayıp demektir.
Çok konuşanlara “öcbe”, tembellik edenlere “lalık” denir. Birine kızıldığında ise “kargış” yani beddua devreye girer.
Yemek Kültürüne Yansıyan Kelimeler
Sivas mutfağı da bu dilin önemli bir parçasıdır.
- “Öfelemeç” yufka ve peynir karışımıdır
- “Şaştımaşı” evde ne varsa karıştırılarak yapılan yemektir
- “Yağlama” ise yağlı yufka ekmeğidir
Ayrıca “şire” üzüm suyu, “hedik” ise haşlanmış buğday gibi geleneksel lezzetleri ifade eder.
Gelenek ve Düğün Kültürü
Düğünlerde kullanılan kelimeler de oldukça dikkat çekicidir:
- “Ohuntu” davet hediyesi
- “Saçı” düğün armağanı
- “Ohuyucu” davet eden kişi
- “Yozucu” düğüne çağrı yapan kişi
Gelinlerin taktığı “tepelik” ve giydiği “peşli” de kültürel zenginliğin bir parçasıdır.
Sivas Ağzı: Kültürün Yaşayan Hafızası
Sivas mahalli dili sadece kelimelerden ibaret değil; bir yaşam biçiminin, kültürün ve geçmişin izlerini taşır. “Zağar” diyerek köpeğe seslenen, “verep” diyerek yokuşu tarif eden bir neslin dili bugün hâlâ yaşamaya devam ediyor.
Bu kelimeler, Sivas’ın köylerinden şehir merkezine uzanan bir kültür köprüsü kuruyor. Eğer bu kelimeleri biliyorsanız, siz de gerçek bir Sivaslı sayılırsınız!
