Sivas’ın Yıldızeli ilçesinde yer alan Kayalıpınar/Samuha Hitit Antik Kenti kazılarında ortaya çıkarılan ve yaklaşık 3 bin 500 yıllık olduğu değerlendirilen bir tablet, yıllar sonra bambaşka bir anlam kazandı. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Kemal Duruhan’a göre tabletin bugüne dek tam olarak anlaşılamamasının temel nedeni, yatay biçimde değerlendirilmesi oldu. Tablet dikey tutulduğunda ise sıradan bir kehanet anlatısı sanılan figürlerin, Hititlerde aile, evlilik ve yaşam döngüsünü anlatan güçlü bir semboller bütünü olduğu ortaya çıkıyor.
Tüten Ocak: Hitit Evinde Yaşamın Merkezi
Konu hakkında açıklamada bulunan Prof.Dr.Duruhan, anlatının merkezinde yer alan ve ortasında delik bulunan figür, “tüten ocak” kavramını simgeliyor. Hitit kültüründe ev kurmak, aile olmak ve ocağın tüttürülmesi aynı anlam dünyasında birleşiyor. Ocağın solunda sırtı dönük bir erkek, sağında ise bir kadın figürü yer alıyor. Çıplak betimlenen bu figürler, yaşamın doğallığını ve birlikteliğin özünü temsil ediyor. Tablet, evliliğin yalnızca iki kişilik bir birlik değil, yaşamı başlatan kutsal bir döngü olduğunu anlatıyor.
Düğünden Gerdeğe, Gündelik Hayata Uzanan Döngü
Duruhan, "Tablet üzerindeki figür diziliminde yaşam döngüsü düğünle başlıyor. Soldan sağa ilerleyen sahnelerde, ellerini kaldırarak eğlenen kadın figürleri düğünü, ortadaki sahne gerdeği, en sağdaki omzunda testi taşıyan kadın ise evin gündelik yaşamını simgeliyor. Kadın ve erkek, evin direği olarak betimlenirken; figürlerin duruşları, Hititlerde aile yapısının dengeli bir birliktelik üzerine kurulduğunu gösteriyor" dedi.
Tanrıların Gözetiminde Aile ve Çocuk
Tablet yalnızca dünyevi bir anlatı sunmadığını, A ve E sütunlarında yer alan figürler, evliliğin toplumsal ve tanrısal gözetim altında gerçekleştiğini ortaya koyduğunu söyleyen Prof.Dr.Kemal Duruhan, "Sakallı erkek tanrı, kanatlı kadın tanrıça ve testi taşıyan kadın tanrıça; kurulan ocağın kutsallığını simgeliyor. Alt sahnelerde ise anne kucağındaki çocuk, ebeveynler ve aile büyüğü birlikte resmedilerek çocuk sahibi olmanın ve yetiştirmenin Hitit kültüründeki merkezi rolü vurgulanıyor. Bu tablet, Hititlerde ailenin yalnızca bir yapı değil, kutsal bir yaşam bağı olduğunu açıkça ortaya koyuyor" ifadelerini kullandı.
