Havaların ısınmasıyla birlikte doğada hareketlilik artarken, kış uykusundan uyanan ayılar da yeniden görülmeye başladı. Özellikle besin arayışına çıkan ayılar, doğada insanlarla karşı karşıya gelme riskini de beraberinde getiriyor. Uzmanlara göre bu dönem, hem insanlar hem de yaban hayatı açısından en hassas süreçlerden biri.
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yusuf Ziya Oğrak, ayıların uzun süren açlık döneminin ardından daha gergin ve hassas olabildiğine dikkat çekti. Ayıların doğaları gereği insanlardan uzak durmayı tercih ettiğini belirten Oğrak, ancak yiyecek bulmakta zorlandıklarında yerleşim alanlarına yaklaşabildiklerini ifade etti.
Doğaya bırakılan yiyecek artıklarının büyük risk oluşturduğunu vurgulayan Oğrak, bu durumun ayıları insanlara yaklaştırdığını ve karşılaşma ihtimalini ciddi şekilde artırdığını söyledi.
Ayılar Neden Bu Dönemde Daha Riskli?
Ayıların kış uykusu sanıldığı kadar derin değil. Uzmanlara göre bu süreç daha çok hafif bir uyku hali şeklinde geçiyor ve kolayca sonlanabiliyor. Beş ila yedi ay sürebilen bu dönemde ayılar neredeyse hiç beslenmeden yaşamlarını sürdürüyor.
Bu süreçte özellikle dişi ayılar doğum yapıyor ve yavrularını besliyor. Bu da ciddi kilo kayıplarına yol açıyor. Erkek ayılar da benzer şekilde önemli ölçüde kilo kaybediyor. Bahar aylarıyla birlikte uyanan ayılar, kaybettikleri enerjiyi yerine koyabilmek için yoğun bir beslenme sürecine giriyor.
İlk olarak erkek ayılar ve yavrusuz dişiler uyanırken, daha sonra yavrulu dişiler ortaya çıkıyor. Bu dönem aynı zamanda üreme sürecinin de başlangıcını oluşturuyor. Tüm bu etkenler, ayıların daha hassas ve zaman zaman saldırgan davranışlar sergilemesine neden olabiliyor.
Türkiye’de yaklaşık beş bin ayının yaşadığı tahmin edilirken, bu popülasyonun büyük bölümü Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu’nun kuzeydoğusunda yoğunlaşıyor. Özellikle Doğu Karadeniz’de son yıllarda artış dikkat çekiyor.
Ayıyla Karşılaşınca Ne Yapmalı?
Uzmanlara göre ayı ile karşılaşma anında yapılacak en büyük hata panik yapmak ve koşarak kaçmaya çalışmak. Çünkü ayılar saatte 50 kilometre hıza ulaşabiliyor, iyi yüzebiliyor ve çoğu zaman tırmanma yeteneğine de sahip.
Prof. Dr. Oğrak, böyle bir durumda sakin kalmanın hayati önem taşıdığını belirtiyor. Eğer ayı uzaktan fark edilirse, kişinin kendisini daha büyük göstermesi ve ses çıkararak varlığını belli etmesi caydırıcı olabiliyor. Ayıların kendilerinden daha büyük gördükleri canlılarla mücadeleden kaçınma eğiliminde olduğu vurgulanıyor.
Yakın mesafede karşılaşma durumunda ise ani hareketlerden kaçınılması ve yavaşça bölgeden uzaklaşılması öneriliyor. Ayıların sosyal canlılar olmadığı ve genellikle insanlardan uzak durmayı tercih ettiği de unutulmamalı.
Uzmanların ortak uyarısı ise net: Doğada dikkatli olunmalı, yiyecek bırakılmamalı ve ayıların yaşam alanlarına saygı gösterilmeli. Bu basit önlemler, olası tehlikelerin önüne geçmek için en etkili yöntemler arasında yer alıyor.
