Mutfaktaki yangın Mart ayında da sönmedi. Türkiye genelinde yapılan son incelemeler, market raflarındaki 41 ürünün 33'ünde fiyatların yukarı yönlü hareket ettiğini gösteriyor. Tüketicinin cebini en çok yoran ise tarladan sofraya gelene kadar fiyatı katlanarak artan sebzeler oldu. Veriler, üretici ile market arasındaki uçurumun bazı ürünlerde 4 kata kadar yaklaştığını ortaya koyuyor. Zam şampiyonu olan karnabahar, tarlada 23 lira seviyelerindeyken, market rafına ulaştığında 89 lirayı aşarak tam 3.8 katlık bir fark oluşturdu. Onu portakal, pırasa ve limon gibi mutfağın temel ürünleri takip etti.
Zam Şampiyonu Karnabahar, Düşüşün Lideri Kabak
Market fiyatlarında yüzde 119’luk artışla zirveye yerleşen karnabaharı; sivri biber, domates ve patlıcan izledi. Üretici tarafında ise en çok sivri biberin fiyatı fırladı. Sevindirici haber ise sadece birkaç üründen geldi. Hem üreticide hem de markette fiyatı en çok düşen ürün kabak olurken; salatalık, fındık ve yumurta da fiyatı gerileyen sınırlı sayıdaki ürünler arasında yerini aldı. Bu durum, mevsimsel geçişlerin ve üretim miktarındaki değişimlerin tezgâhlara nasıl yansıdığını bir kez daha kanıtladı.
Hava Şartları ve Politikalar Etiketleri Değiştirdi
Fiyatlardaki bu hareketliliğin arkasında yatan temel nedenlerin başında geçtiğimiz ay yaşanan doğal afetler geliyor. Sel ve su baskınları domates, biber ve marul arzını kısıtlayınca etiketler kaçınılmaz olarak yükseldi. Karnabaharda yaşanan arz azlığı fiyatları körüklerken, limon ve kuru soğanda ise alınan dış ticaret kararları ile teşvik beklentileri piyasayı doğrudan etkiledi. Kabak ve salatalıkta ise iyileşen hava şartları sayesinde hasadın artması, fiyatların bir miktar nefes almasını sağladı.
Üretim Maliyetleri Bel Büküyor
Etiketlerdeki artışın sadece pazarla sınırlı olmadığı, üretim aşamasında da büyük bir maliyet baskısı yaşandığı görülüyor. Gübre fiyatlarında bir ayda yaşanan yüzde 26’lık artış, üreticinin en büyük kalemlerinden biri olan mazotun aylık bazda yüzde 22 zamlanmasıyla birleşti. Yemden elektriğe, tarım ilacından nakliyeye kadar her kalemdeki yıllık bazda yaşanan devasa yükselişler, nihai ürün fiyatlarının düşmesini zorlaştırırken tarımsal üretimin üzerindeki baskıyı artırmaya devam ediyor.
