Selçuklu ve Osmanlı mimarisi bir arada
Kocaeli Gebze’de yer alan 14. yüzyıl eseri Malkoçoğlu Mehmet Bey Türbesi, Anadolu Selçuklu kümbet geleneğini erken Osmanlı mimarisiyle birleştiriyor. 1385 yılına tarihlenen türbe, Selçuklu kümbetlerinin karakteristik biçimlerini taşırken Osmanlı’nın kuruluş dönemine ait yapı anlayışıyla da benzerlik gösteriyor. Tarihçi-Yazar Dr. Recep Kankal, türbenin hem Selçuklu hem de Osmanlı izlerini taşıyan nadir yapılardan biri olduğunu belirtti.
Yıkım ve restorasyon hikayesi
Türbe, 1940’lı yıllarda neredeyse tamamen yıkılarak yalnızca tek bir sütunla ayakta kalmıştı. 1960’lı yıllarda Cahide Tamer tarafından başlatılan restorasyon süreciyle yapı yeniden hayat buldu. 2011’de gerçekleştirilen son restorasyonla türbe bugünkü görünümüne kavuştu. Kankal, restorasyon sürecinde özgün malzemelerin esas alındığını ancak tamamen orijinal haliyle tamamlanamadığını aktardı.
Kırk Kızlar ve devşirme taşlar
Halk arasında "Kırgızlar Mezarlığı" olarak bilinen alanın asıl adının "Kırk Kızlar Mezarlığı" olduğunu açıklayan Kankal, zamanla telaffuz değişiklikleri yaşandığını ifade etti. Türbenin inşasında kullanılan bazı taşların Bizans dönemine ait devşirme taşlar olduğu, sütun başlıklarında haç motifleri ve tuğla dizimlerinde Bizans tekniklerinin görüldüğü belirtildi.
Malkoçoğulları’nın tarihi önemi
Türbede yatan Malkoçoğlu Mehmet Bey, Osmanlı’nın Balkanlar’daki fetihlerinde etkin olan önemli akıncı ailesinin bir üyesi. Kankal, türbenin 641 yıllık geçmişinin belgelerle doğrulandığını ve hem mimari hem de tarih açısından bölgenin önemli kültürel miraslarından biri olduğunu vurguladı.
