Nüfus Politikaları Kurulu bünyesinde yürütülen çalışmalarda yarı zamanlı mesai yapan sözleşmeli personelin sosyal güvenlik haklarına dair kritik bir gelişme sağlandı. İlgili bakanlıklar arasında varılan prensip anlaşması doğrultusunda, çocuk sahibi olan ve kısmi zamanlı çalışma hakkından yararlanan sözleşmeli çalışanların eksik primlerini sonradan ödeyerek tamamlamalarına imkan tanınacak. Hazırlıkları sürdürülen yasal metnin kısa süre içerisinde TBMM gündemine taşınarak kanun teklifi sıfatıyla yasalaşma sürecine girmesi bekleniyor.
Gündeme gelen yeni mevzuat değişikliği, ebeveynlik izni sürecinde maaşı ve primi yarıya düşen personelin gelecekte yaşayabileceği emeklilik hak kayıplarının önüne geçmeyi hedefliyor. Mevcut sistemde memur ve işçi kadrosunda bulunan ebeveynler borçlanma mekanizmasını kullanarak çalışmadıkları günleri kapatabilirken, sözleşmeli personel bu imkandan yararlanamıyordu. Atılacak bu yasal adımla birlikte kamu istihdamındaki önemli bir eşitsizlik ortadan kaldırılmış olacak.
Ebeveyn Haklarında Yaşanan Eşitsizlik Son Buluyor
Sosyal güvenlik mevzuatında yer alan yarı zamanlı çalışma modeli, analık izninin bitiminden itibaren çocuk ilkokul çağına gelene kadar ebeveynlere esnek mesai imkanı sunuyor. Mevcut sistemde iş kanununa tabi çalışanlar ile kadrolu memurlar bu süreçte kesintiye uğrayan sigorta primlerini geriye dönük borçlanma yöntemiyle ödeyebilme yetkisine sahip bulunuyor. Ancak kamuda sözleşmeli statüde görev yapan personelin yasal borçlanma hakkının olmaması, emeklilik süresinin uzamasına veya emekli aylığının düşmesine yol açıyordu.
Ankara’da yürütülen çalışmalarda kurumlar arası iş birliğiyle hazırlanan taslak düzenleme, söz konusu ayrımı ortadan kaldırmayı amaçlıyor. Yapılacak reform sayesinde sözleşmeli çalışan anne ve babalar, çocuklarının bakımı için yarı zamanlı mesaiye geçtiklerinde sigorta primlerinde oluşan boşlukları telafi edebilecek. Böylece personelin ailevi sorumluluklarını yerine getirirken uzun vadeli sosyal güvenlik haklarından mahrum kalmasının önüne geçilmesi planlanıyor.
Yüz Binlerce Kamu Çalışanı Düzenleme Kapsamına Giriyor
Türkiye genelinde kamuda görev yapan sözleşmeli personel sayısı 400 bin sınırını aşmış durumda. Bu çalışan grubu içerisinde esnek ve yarı zamanlı çalışma modellerine başvuran veya bu haktan yararlanma potansiyeli bulunanların sayısı ise yaklaşık 22 bin seviyesinde seyrediyor. Hazırlanan yasal çerçevenin yürürlüğe girmesiyle birlikte söz konusu geniş kitlenin tamamı eksik gün telafisi imkanına kavuşmuş olacak.
Uygulamanın hayata geçmesi durumunda yarı zamanlı çalışan bir sözleşmeli personel, ay içerisinde çalışmadığı %50'lik süreye ait primleri kendi imkanlarıyla SGK’ya yatırabilecek. Böylece çalışma süresi yarıya inmiş olsa dahi, sosyal güvenlik açısından tam zamanlı çalışmış gibi işlem görecek. Bu durum, özellikle genç yaştaki kamu personelinin gelecek planlamasını ve emeklilik tarihlerini doğrudan olumlu yönde etkileyecek.
Prim Kayıplarının Telafisi Emeklilik Zamanını Öne Çekecek
Yarı zamanlı çalışma hakkını kullanan ebeveynlerin aylık gelirleri yarı yarıya azaldığı için, işveren tarafından yatırılan sigorta prim gün sayıları da aynı oranda düşüş gösteriyor. Örnek vermek gerekirse, 1 ay boyunca yarım gün çalışan bir personelin sigorta kaydına yalnızca 15 günlük prim işleniyor. Aradaki 15 günlük kayıp zamanla birikerek çalışanın emeklilik için gerekli olan toplam prim gün sayısını doldurmasını yıllarca geciktirebiliyor.
Yeni getirilecek borçlanma hakkı sayesinde sözleşmeli personel, eksik kalan 15'er günlük sürelerin ödemesini sonradan toplu veya taksitler halinde yaparak prim günlerini 30 güne tamamlayabilecek. Bütçeye ilave bir yük getirmeden tamamen çalışanın kendi isteğiyle borçlanacağı bu mekanizma, emeklilik yaşında yaşanabilecek gecikmeleri tamamen ortadan kaldıracak. Hak kayıplarının telafi edilmesiyle birlikte kamu istihdamında fırsat eşitliği güçlendirilmiş olacak.
Yasal Süreç TBMM Gündemiyle Hız Kazanacak
Nüfus Politikaları Kurulu bünyesinde şekillenen ve bakanlıklar düzeyinde uzlaşı sağlanan taslağın teknik detayları üzerindeki çalışmalar devam ediyor. Düzenlemenin nihai halini almasının ardından, geniş bir torba kanun teklifi içerisinde Meclis Başkanlığına sunulması planlanıyor. Komisyon görüşmelerinin ardından Genel Kurul gündemine gelecek olan maddeler, milletvekillerinin onayına sunulacak.
Yasa teklifinin Meclis aşamasından geçerek Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte yürürlük tarihi netleşecek. Sosyal güvenlik uzmanları, düzenlemenin yasalaşmasıyla birlikte yarı zamanlı çalışmayı tercih eden sözleşmeli personel sayısında gözle görülür bir artış yaşanabileceğini belirtiyor. Aile yapısını desteklemeyi hedefleyen bu adımın, kamu sektöründeki iş ve aile yaşamı dengesine önemli bir katkı sağlaması bekleniyor.
