Kökeni milattan önce 3. yüzyıla kadar uzanan ata sporu çevgan, Sivas’ta bir grup gönüllünün çabasıyla yeniden sahalara taşındı. At üzerinde, eldeki sopayla topu rakip kaleye atma esasına dayanan bu kadim oyun, bugün Türkiye’de yalnızca Sivas’ta oynanıyor. Yaklaşık 8 yıl önce atlı okçulukla ilgilenen bir grup tarafından başlatılan girişim, kısa sürede organize bir yapıya dönüştü ve Elit Polo Çevgan Atlı Spor Kulübü kuruldu.
Aralarında öğretim görevlileri ve esnafın da bulunduğu 8 kişilik ekip, hobi olarak başladıkları bu geleneği yaklaşık 6 yıldır Paşabahçe Mesire Alanı yakınlarında oluşturdukları sahada sürdürüyor. Amaçları yalnızca spor yapmak değil; kökü Türk tarihine dayanan çevganı yeniden görünür kılmak.
Savaş Taliminden “Oyunların Kralı”na
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi ve kulüp başkanı Fatih Köse, çevganın Türkistan coğrafyasında Orta Asya’da Türkler tarafından ortaya çıkarıldığını belirtiyor. Köse’ye göre bu oyun, geçmişte bir savaş talimi niteliği taşıyordu. Zamanla Türkler aracılığıyla Partlar üzerinden İran’a, oradan da doğu medeniyetlerine yayıldı. Bizans dahil birçok uygarlıkta oynanan çevgan, tarihte “oyunların kralı, kralların oyunu” olarak anıldı.
yüzyılda İngilizlerin oyunu tanımasıyla birlikte çevgan, “polo” adı altında daha sistemli ve modern bir spor dalına dönüştü. Bu versiyon dünyada yaygınlaşırken, oyunun kökenine dair tartışmalar da gündeme geldi. 2003 yılında UNESCO’ya Azerbaycan adına “Karabağ Atlı Spor Oyunu” olarak tescillenen çevgan, Türk dünyasında ortak bir kültür mirası olarak kabul ediliyor.
Osmanlı’dan Günümüze Uzanan Sessizlik
Anadolu’da Selçuklular dönemine kadar oynandığı bilinen çevgan, Osmanlı döneminde ise terk edildi. Fatih Köse, bunun arkasında siyasi ve kültürel ayrışmanın etkili olduğunu ifade ediyor. İran’da yaygınlaşan çevganın yerine Osmanlı coğrafyasında cirit ön plana çıktı.
Bu kopuşa rağmen Orta Asya ve diğer Türk coğrafyalarında varlığını sürdüren çevgan, Sivas’taki gönüllülerin çabasıyla yeniden Anadolu sahnesine çıktı. Köse, 5-6 yıl önce kendi imkânlarıyla oyunu tekrar oynamaya başladıklarını belirterek, bunu bir kültür mirasına sahip çıkma meselesi olarak gördüklerini vurguluyor.
Dünya Arenasında Türkiye’yi Temsil Ettiler
Sivas merkezli Elit Polo Çevgan Atlı Spor Kulübü, Türkiye’de bu branşta faaliyet gösteren ilk ve tek takım olma özelliğini taşıyor. Kulüp, Azerbaycan’da düzenlenen 1. Çevgan Dünya Şampiyonası’na katılarak Türkiye’yi uluslararası arenada temsil etti. Bunun yanı sıra 2 dünya şampiyonası, 1 Avrupa şampiyonası ve 1 Bağımsız Devletler Topluluğu Oyunları’nda yer aldı.
Takım kaptanı Bilal Demir, atlı spora 8 yıl önce hobi olarak başladığını belirtiyor. Önce atlı okçuluk yaptıklarını, ardından çevgana yöneldiklerini anlatan Demir, bugün hedeflerinin bu ata sporunu Sivas’ta ve Türkiye genelinde yaygınlaştırmak olduğunu söylüyor.
Kulüp üyeleri, yeni takımların kurulmasını ve çevganın Türkiye’de yeniden kök salmasını istiyor. “Türkiye’de ilk ve tekiz, rakip bekliyoruz” sözleri ise bu çağrının en net ifadesi olarak öne çıkıyor.
