Türkiye’de ve dünyada özellikle yaşlı hastalarda ciddi sağlık sorunlarına yol açan basınç ülserleri, halk arasında bilinen adıyla yatak yaraları için dikkat çeken bir proje yürütülüyor. Kastamonu Üniversitesi Tıp Fakültesi öncülüğünde İstanbul Üniversitesi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi ve Marmara Üniversitesi’nin ortaklığında hazırlanan çalışma kapsamında, tıbbi mantarlardan elde edilen içeriklerle özel bir patch (yakı) geliştiriliyor.
Yaklaşık 1 yıldır sürdürülen projede, Kastamonu’da yetişen Ganoderma Lucidum (Reişi Mantarı), Laetiporus Sulphureus (Kükürt Mantarı) ve Amanita Caesarea (İmparator Mantarı) türlerinin antioksidan, antiinflamatuvar ve yara iyileştirici özellikleri inceleniyor. Bilim insanları, bu mantarların etken maddelerini özel taşıyıcı sistemlere entegre ederek basınç ülserlerinin tedavisinde daha etkili ve doğal bir yöntem geliştirmeyi hedefliyor.
“Yaşlı nüfusun yoğunluğu projeye yön verdi”
Projenin mentörlüğünü yürüten Kastamonu Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Çiğdem Sevim, çalışmanın çıkış noktasının Kastamonu’daki yaşlı nüfus olduğunu söyledi.
Kastamonu’nun Türkiye’nin en yaşlı şehirlerinden biri olduğunu belirten Sevim, özellikle palyatif servislerde yatan hastalarda ciddi basınç ülserleriyle karşılaşıldığını ifade etti. Bu yaraların hem hastaların yaşam konforunu düşürdüğünü hem de tedavi süreçlerini zorlaştırdığını dile getiren Sevim, çözüm arayışının kendilerini tıbbi mantarlar üzerine çalışmaya yönelttiğini anlattı.
Projede kullanılan mantarların bağışıklık sistemini desteklemeyi, sağlıklı hücrelerin çoğalmasını artırmayı ve yara iyileşmesini hızlandırmayı amaçladığını söyleyen Sevim, farklı doz ve oranlarda hazırlanan taşıyıcı sistemlerin test aşamasında olduğunu kaydetti.
İlk prototip 3 ay sonra ortaya çıkacak
İki yıllık süreç için fonlanan projede ilk prototipin kısa süre içinde hazır olması bekleniyor. Çalışmanın şu anda toksikolojik analizler ve taşıyıcı sistem geliştirme aşamasında olduğunu belirten Sevim, ilk mantar türüne ilişkin deneylerin büyük ölçüde tamamlandığını açıkladı.
Projede üç farklı mantar türü için üç ayrı taşıyıcı sistem geliştirileceğini ifade eden Sevim, her ürünün hücresel ve doku düzeyindeki etkilerinin ayrıntılı biçimde incelendiğini vurguladı. Güvenilirliği kanıtlanmamış hiçbir ürünün sağlık alanında kullanılmasının mümkün olmadığını belirten Sevim, bu nedenle analiz süreçlerinin titizlikle sürdürüldüğünü söyledi.
Patent hedefiyle yürütülüyor
Toplam bütçesi 2 milyon liranın üzerinde olan proje, Kastamonu Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından destekleniyor. Ormancılık alanında öne çıkan Kastamonu’da yürütülen çalışmada, Orman Fakültesi de mantarların temini, kurutulması ve etken maddelerin izolasyonu konusunda aktif rol üstleniyor.
İstanbul Üniversitesi’nde ise biyoteknoloji ve farmasötik toksikoloji çalışmaları yürütülüyor. Projenin tamamlanmasının ardından geliştirilen patch için patent sürecinin başlatılması planlanıyor. Bilim insanları, doğal içerikli bu yeni tedavi yönteminin yalnızca sağlık alanında değil, ekonomik açıdan da önemli katkılar sunmasını hedefliyor.
