Her yıl 8 Mart geldiğinde kadınların emeğini, mücadelesini ve toplumdaki yerini konuşuruz. Mesajlar paylaşır, çiçekler verir, güzel sözler söyleriz.

Ancak çoğu zaman farkında olmadan kullandığımız bir kelime, aslında bu mücadelenin ruhunu gölgeleyebiliyor:

Bayan.

Belki çoğu kişi iyi niyetle kullanıyor ama farkında olmadan birçok kadını rahatsız eden bir ifade haline gelmiş durumda.

Bunu ilk fark ettiğimde açıkçası ben de biraz düşündüm. Çünkü yıllarca alışkanlıkla kullanılan bir kelimeydi. Ama konuştuğum birçok kadın, bu kelimenin kendilerini rahatsız ettiğini, hatta zaman zaman incittiğini söyledi. Dinledikçe şunu daha iyi anladım…

Bazen küçük sandığımız kelimeler, aslında büyük anlamlar taşıyor.

Türkçede iki cinsiyet vardır. Kadın ve erkek.

“Bayan” ise bir cinsiyeti ifade etmez. Daha çok bir hitap şeklidir, bir unvandır. Tıpkı “hanımefendi” gibi. Bu yüzden “bayan polis”, “bayan basketbol takımı”, “bayan tuvaleti” gibi ifadeler aslında dil açısından da pek doğru değildir.

Elbette birine seslenirken “bayan” diyebiliyoruz. Ama konu bir kimliği ifade etmeye geldiğinde doğru kelime kadındır.

Bir düşünelim…
“Kadın hakları” diyoruz.
“Kadın emeği” diyoruz.
“Kadın cinayetleri” diyoruz.

Dil sadece iletişim aracı değildir. Aynı zamanda zihniyetin aynasıdır. Kullandığımız kelimeler toplumu şekillendirir. Eğer kadınların eşitliğini savunuyorsak, önce onları doğru isimle anmayı öğrenmeliyiz.

Bu nedenle 8 Mart yalnızca kutlama günü değil, aynı zamanda farkındalık günü olmalıdır. Bugünden itibaren küçük ama anlamlı bir adım atalım:

“Bayan” değil, “kadın” diyelim.

Belki bazılarına bu konu çok küçük bir mesele gibi gelebilir. “Bunda büyütecek ne var?” diyenler de olabilir. Ama mesele büyüklük ya da küçüklük meselesi değil. Mesele, insanların kendilerini nasıl ifade etmek istediğine saygı göstermek.

Belki bugün, belki yarın ama bir gün “bayan” kelimesini kullandığımızda aklımıza hemen şu gelsin:

8 Mart Dünya Kadınlar Günü.

Çünkü bugün saygıyı, eşitliği ve kadınların hayatın her alanındaki emeğini hatırlamak için var.

Bu yüzden gelin bugün bir şey yapalım:

Kelimelerimizi biraz daha özenle seçelim. Çünkü bazen bir kelime, bir duruşu anlatır.